اصول و مبانی و ویژگیهای معماری دوره قاجار ایران- باروک ایرانی

اصول و مبانی و ویژگیهای معماری دوره قاجار ایران- باروک ایرانی

معماري قاجار اصول، مباني و الگوهاي قديم معماري ايران را ارتقا بخشيده و نوآوري هايي از نظر فضا به وجود آورد. ليكن، به نظر مي رسد، قوت لازم خلق يك معماري نوين را نداشته است.

·         معماری دوره قاجار ادامه سبک آذری و اصفهانی و آمیختگی اصیل ایرانی با معماری مدرن  است

·         تاثیر از هنر اروپائی

ویژکی معماری قاجار:

-          استفاده از پنجره های عمودی مشبک رنگی به نام ارسی

-          استفاده از رنگ قرمز یا ارغوانی در کاشی های خشتی هفت رنگ

-          استفاده از نقش گل لندنی در کاشیکاری

-          استفاده از کنگره های کنار بام کاخها

-          استفاده از نقش ومتیف های تخت جمشید

-          عناصر تزئینی و نما کاری تحت تاثیر عناصر غربی

-          ایجاد ایوانهای عظیم ومرتفع در ورودیها

-          مرکزیت بنا با ستون و سرستونها

-          بنا ها به شکل مرتفع  که حاکی از عظمت وقدرت

-          مصالح سنگ وسیمان وآهن

-          تشابه به بناهای دوران هیتلری

-          درونگرا

-          تزئینات داخل

-          معماری کارت پستالی

-          ایجاد پلکان در محور اصلی

-          رعایت سلسله مراتب

-          تبدیل سه دریها به دو دری

-          سقف شیروانی

-          ایجاد میادین

-          ارگ

-          سبزه میدان

-          توپخانه

-          میدان مشق

تزئینات دوره قاجار :

-          کاشی کاری هفت رنگ و لعابهای رنگارنگ

-          نمای داخلی گچبری و کاشیکاری

-          اره بندی از کاشی

-          استفاده از آرایه های چوبی در تزئینات

-          شیشه های رنگی

-          نقاشی های لندن کاری

-          استفاده ازآجر تزئینی قالبی و تراش مخصوص دوره قاجار

-          استفاده از تزئینات آئینه کاری

-          استفاده از کاشی منقوش و نقش دار (  منقوش اساطیری کهن و درباری )

-          استفاده از قواره آجر تراش در تزئینات مکانهای مذهبی

-          رسمی بندی وکاربندی

رنگ مسلط به بنا در دوره قاجار:

        - رنگ زرد و نارنجی که گوشه ای از معماری قاجار را شکل میدهد.

بناهای مسکونی دوره قاجار:

-          شامل اتاق مرکزی ؛ایوان با دو ستون در برابر آن؛اتاقهای کوچک واقع دراطراف اتاق مرکزی بصورت ساده ومفصل

-          پلانها کشیده در امتداد بنا

-          ایجاد چشم انداز وسیع توسط پنجره ها

-          ایجاد زیرزمین با طرحهای زیبا و پوششهای ضربی آجری

-          تعبیه حوضخانه

-          رواج بادگیر برا ی خنک کردن فضا

-          ایجاد سرستونها وستونها در ورودیها

-          ایوانهای بلند

-          ایجاد پلکان دو طرفه در محور اصلی بنا

-          تبدیل سه دری به دو دری و وارد شدن نور مستقیما" به داخل بنا

-          تنوع وسبکی وگشا یش فضاها بیشتر

-          سقف شیب دار و شیروانی

-          آمیزه ای از معماری ایرانی و اروپائی          

 * از آثار بنا ؛ خانه بروجردی در کاشان  -  خانه آقای شیبانی در طبس

* درونگرائی جای خود را به برونگرائی در شکلگیری خانه ها میدهد.

تزئینات بکاررفته در خانه ها:

-          آیینه های قدیمی با گچبریهای پر کار وظریف

-          ستونها وسرستونها ی مرمرین به سبک اروپائی

-          نقاشی دیواری با موضوعات مختلف

-          محوطه سازی انگلیسی و فرانسوی با سطوح وسیع چمن کاری

-          حوضچه ها وحوض های مربع مستطیل

-          آذین بندی فضاها‌ی داخل وخارج

ویزگی باغهای قاجار:

-          ساختار فضایی

-          احداث در زمینهای شیب دار

-          تراس بندی با پله

-          محصور شدن با دیوارها

-          ایجاد ورودی طاقدار

-          ایجاد محور طولی( رابطه سر در با فضای اصلی )

-          جریان آب در محور اصلی

-          تقسیم ساختار باغ به اندرونی وبیرونی

-          استفاده از نهر آب بعنوان محور

-          استخر

-          کاشت درختان تزئینی در حاشیه ها

-          ایجاد حس امنیت ومحرمیت

-          بر افراشتن چادر آفتابگردان بر فراز چمن

معماری مکانهای مذهبی :

-          همان سبک گذشته ادامه پیدا کرد . پیروی از صفویه

-          مساجد کمتری نسبت به دوره های قبل ساخته شد.

-          متاسفانه نقاشی وارد مساجد شد .

-          استفاده از رنگ زرد – طرح گلپونه در مساجد

آثار بناهای معماری قاجار:

1-      مسجد امام سمنان یا مسجد سلطانی

2-      مسجد امام تهران

3-      بازار بزرگ تهران

4-      مسجد رجبعلی در تهران

5-      مسجد ومدرسه اقا بزرگ در کاشان

6-      مسجد ومدرسه سپهسالار

7-      شمس العماره

8-      تکیه دولت

9-      کاخ گلستان

10-  قصر فیروزه و دوشان تپه

11-  کاروانسرای امین الد.له

12-  سردر باغ ملی

13-  خانه لاریها در یزد

14-  خانه وثوق الدوله و...